Zabezpieczenie roszczenia to kluczowy etap na drodze do skutecznego odzyskania należności. Pozwala ono „zamrozić” majątek dłużnika jeszcze przed uzyskaniem prawomocnego wyroku, co zapobiega wyzbywaniu się przez niego składników majątkowych. W dzisiejszym artykule wyjaśniamy, jak wygląda rola komornika w tym procesie oraz jakie koszty się z tym wiążą.
Podstawa prawna i rola komornika
Zgodnie z art. 743 § 1 KPC, jeżeli zabezpieczenie wymaga egzekucji, stosuje się do niego odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym. Ważną różnicą jest jednak to, że w większości przypadków sąd nadaje postanowieniu o zabezpieczeniu klauzulę wykonalności z urzędu.
Warto podkreślić, że komornik w tym postępowaniu pełni funkcję wykonawczą (techniczną). To sąd decyduje o zajęciu majątku, a komornik realizuje te wytyczne w terenie, np. poprzez sporządzenie protokołu zajęcia ruchomości czy zajęcie rachunku bankowego.
Tytuły zabezpieczenia bez klauzuli
Nie każde orzeczenie wymaga nadania klauzuli wykonalności. Wyjątkami są:
- Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym – stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny z chwilą wydania.
- Wyrok w sprawach gospodarczych – zasądzający świadczenie pieniężne lub rzeczy zamienne.
W pozostałych przypadkach (np. wyroki sądów polubownych), klauzula nadawana jest na wniosek wierzyciela.
Związanie komornika sposobem zabezpieczenia
Komornik nie ma dowolności w działaniu. Jest ściśle związany sposobem i zakresem wskazanym przez sąd. Jeśli sąd nakazał zajęcie konkretnej nieruchomości, komornik nie może zamiast niej zająć samochodu, nawet jeśli byłoby to łatwiejsze.
Zasada najmniejszej uciążliwości:
Jeśli sąd wyznaczył kilka sposobów zabezpieczenia, a tylko niektóre z nich wystarczą do ochrony interesów wierzyciela, komornik powinien wybrać sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika.
Koszty i opłaty w 2026 roku
Wykonanie zabezpieczenia wiąże się z kosztami, które wierzyciel musi uiścić wraz z wnioskiem:
- Opłata stała: wynosi 300 zł przy wniosku o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego.
- Opłata stosunkowa: wynosi 10% wartości mienia objętego zabezpieczeniem (pobierana po skutecznym wykonaniu zajęcia). Co ważne, wpłacone wcześniej 300 zł zalicza się na poczet tej opłaty.
Zasada kontynuacji
Jeżeli po zakończeniu zabezpieczenia dojdzie do właściwej egzekucji o to samo świadczenie, opłata pobrana za zabezpieczenie zostaje zaliczona na poczet opłaty egzekucyjnej. Wynika to z faktu, że komornik wykonał już część pracy przy zajęciu majątku.
Zabezpieczenie nowacyjne (np. alimenty)
Specyficznym rodzajem jest zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych. W tym przypadku środki nie trafiają do depozytu, lecz są na bieżąco przekazywane uprawnionemu. Do takich spraw stosuje się standardowe zasady dotyczące opłat za egzekucję świadczeń powtarzających się.
Podsumowanie
Postępowanie zabezpieczające nie jest egzekucją w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale jej niezbędnym przedpolem. Dzięki niemu wierzyciel zyskuje pewność, że po uzyskaniu wyroku dłużnik wciąż będzie posiadał majątek, z którego będzie można ściągnąć należność.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
- Ustawa o kosztach komorniczych (UKK).
